احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
513
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
خون ، در اكثر مواقع عامل اصلى توليد بيمارى قند محسوب مىشود . هنوز به درستى روشن نشده است كه عوامل مختلف به چه نحو سبب بروز اختلالات ترشحى سلولهاى بتا يا خنثى شدن اثر انسولين مىشود . متخصصين و دانشمندان علل گوناگونى را مطرح كردهاند ، مانند : عوامل موروثى ، عفونتهاى مزمن ، واكنشهاى تلقيحى ( سيستم ايمنى ) ، چاقى و فربهى ، مصرف مواد تصفيهشده و سوابق فاميلى . ولى تجربه نشان مىدهد كه دو سوم ديابتىها سوابق فاميلى ندارند . نكته بسيار مهم اين است كه بيمارى ديابت از يك كشور به كشور ديگر و حتى در درون يك كشور از يك نژاد به نژاد ديگر فرق مىكند . ديابت با آنكه ظاهرا چندان خطرى ندارد و مبتلايان به اين بيمارى تا آخر عمر مىسازند و مىسوزند ، اما از حيث عوارضى كه به وجود مىآورد يكى از خطرناكترين بيمارىهاى بشرى به شمار مىرود . حساسيت به عفونت : هنگامى كه خون سرشار از قند مىشود عفونتى كه كنترل آن بسيار مشكل است در بدن راه مىيابد . بهطور مكرر به بيماران ديابتى اخطار مىشود كه از پاهاى خود با دقت بسيار مواظبت كنند ، زيرا عفونتى غير قابل كنترل سبب قانقاريايى شدن آن مىشود . بيماران ديابتى 5 مرتبه بيشتر از افراد سالم در معرض اين خطر قرار مىگيرند و اين مطلب براى پاها 20 مرتبه بيشتر عموميت دارد ، در بين افراد ديابتى ، قانقاريايى شدن پاها سبب قطع آن مىشود كه در مقايسه با افراد غير ديابتى 40 مرتبه بيشتر است . انواع ديگر عفونتها نظير : عفونى شدن پوست ، مننژيت و عفونت گوش نيز در بين ديابتىها شايع است و در بين بانوان ديابتى ، اولين نشانههاى عفونت قارچى رحم و بيمارىهاى پوستى به چشم مىخورد . عوارض عصبى در دوران حاملگى : مادران ديابتى با مشكلات زيادى روبرو هستند از آن جمله مرده به دنيا آوردن نوزاد ، نقصهاى نوزاد بعد از تولد - از قبيل : نقص ستون فقرات ، نداشتن انگشت شصت و ديگر انگشتان پا و . . . مشكلات قند خون در بين ديابتىها به مراتب شايعتر از افراد سالم است . بهطور كلى ديابت براى مادر و نوزاد بهطور قابل ملاحظهاى مخاطرهآميز است . مسايل جنسى : ديابت اغلب با ناتوانى جنسى در ارتباط است زيرا به استقلال توازن هورمون جنسى و عصب آسيب وارد مىكند ، از طرفى دستگاه تناسلى و پيشابى در برابر عفونت بسيار حساس است . طبق نظر محققين در حال حاضر ديابت درمانپذير نيست با اين همه با كنترل مقدار قند خون در حد عادى مىتوان آن را مهار كرد كه رژيم غذايى ، ورزش و مداوا ، اساس دستيابى به اين موفقيت است . داروها : انسولين و داروهاى خوراكى ، كاهشدهندهى قند خون ديابت را درمان نمىكنند اما ميزان قند خون را كنترل مىكنند و تناوب ، شدت علائم و عوارض آن را نيز كاهش مىدهند . هدف از درمان بيمار ديابتى جلوگيرى از عوارض متابوليكها ( كتواسيدوز و غيره ) و عواقب عضوى در تيررس بيمارى مىباشد كه سبب گرفتارى رگهاى بزرگ و كوچك اعصاب ، چشم ، كليه و ساير اعضاء مىشود . اصول درمان مبتنى بر سه پايه مىباشد : 1 - فعاليت بدنى 2 - ورزش 3 - داروهاى پايينآورندهى قند خون . مرض قند قند موجود در خون را گلوكز مىگويند و اندازهى طبيعى و عادى آن بين 80 تا 120 ميلىگرم درصد سانتيمتر مكعب خون است . قند خون غير طبيعى معمولا بالاتر از 160 ميلىگرم و يا پايينتر از 65 ميلىگرم مىباشد . اگر قند خون كسى بالاى 160 ميلىگرم باشد ، احتمال دارد به بيمارى ديابت مبتلا باشد ، ولى شاخص حقيقى ، اعداد نيستند بلكه